Giải bài toán nhân lực:Làm thế nào để tránh thất nghiệp?Giới trẻ nên đi vào công nghệ cao !
Người đăng tin: Test Test Ngày đăng tin: 23/11/2006 Lượt xem: 22

Thực tế là rất lãng phí khi 90% thanh niên hiện nay chỉ có nguyện vọng vào các trường ĐH, CĐ sau khi tốt nghiệp THPT... Đó là nhận định của TS Nguyễn Hữu Dũng - Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội), tại Diễn đàn Thanh niên với việc làm, mới đây (SVVN đã đưa tin trên số báo 24). Ông Dũng cũng cho rằng, cần phát triển thị trường lao động ở tầng cao, thông qua một khái niệm rất mới là sàn giao dịch lao động; thành lập các trường THPT kỹ thuật để hướng nghiệp cho HS và nên thương mại hóa việc đào tạo nghề...

Chưa có thị trường lao động
* Xin ông nói rõ hơn về khái niệm thị trường lao động và làm thế nào để ta có được thị trường lao động?
- Có 4 yếu tố cơ bản để hình thành nên thị trường lao động. Thứ nhất, phải có cung lao động thích hợp với thị trường, tức là phải có lao động có tay nghề. Thứ hai, phải có cầu lao động, tức người sử dụng lao động (liên quan đến phát triển cơ sở sản xuất, kinh doanh; tự tạo việc làm. Thứ ba, phải có quan hệ lao động, tức là cung và cầu lao động thỏa thuận với nhau, đặc biệt, ở thị trường lao động chính quy thì phải có quy định, tiêu chuẩn lao động, đặc biệt trong đó là vấn đề tiền lương – giá lao động (cái này do thị trường quyết định chứ không do áp đặt). Thứ tư, vấn đề thể chế và cơ sở hạ tầng của thị trường lao động. Thể chế tức là khung pháp lý của nhà nước - tổ chức hình thành nên để đảm nhận việc quản lý hay tổ chức thị trường lao động. Ví dụ, tổ chức thông tin về thị trường lao động, tổ chức dự báo thị trường lao động, quản lý nhà nước về thị trường lao động, đặc biệt là tổ chức giao dịch trên thị trường lao động: trung tâm dịch vụ việc làm, hội chợ việc làm, siêu thị việc làm, sàn giao dịch... Không có sàn giao dịch thì không có cầu nối để giữa cung và cầu có sự ăn khớp với nhau. Tuy nhiên, hiện nay cả 4 yếu tố nói trên đều có vấn đề nên thị trường chính thức - có quan hệ lao động trong các doanh nghiệp, tổ chức, công ty... vẫn ít (chỉ chiếm 25,6% lao động ngoài xã hội) so với thị trường lao động cấp thấp, tự phát, chưa có quan hệ lao động: tự hành nghề, đạp xích lô, bán hàng rong... Cho nên, ta cần phát triển thị trường lao động ở tầng cao.

* Ông vừa nói tới sàn giao dịch lao động. Đây là một khái niệm rất mới!
- Hiện nay, khi người lao động có nhu cầu tìm đến với người sử dụng lao động thì phần lớn thuộc giao dịch phi chính thức. Nhưng kinh tế phát triển, mở sàn giao dịch chính thức sẽ tiết kiệm và tránh được những rủi ro. Chúng ta cần một tổ chức, một nơi để người lao động và người sử dụng lao động gặp nhau, tìm hiểu thông tin về nhau, thỏa thuận và tiến tới ký kết hợp đồng lao động. Hiện nay, Chính phủ đang xúc tiến việc thiết lập một số trung tâm giao dịch việc làm hiện đại, đưa hệ thống vi tính vào và có những phần mềm để thiết lập mối liên hệ giữa trung tâm với người sử dụng lao động và người lao động tự do tìm đến đó, truy nhập vào ngân hàng việc làm để tìm những vị trí còn trống.
Định hướng nghề nghiệp kém

* Thưa ông, công tác định hướng nghề nghiệp của ta hiện nay đang diễn biến như thế nào?
- Mới chỉ giới hạn ở trong trường phổ thông. Chương trình đào tạo hướng nghiệp cho các em còn mang tính hình thức và thiếu hiệu quả. Nếu học nghề chỉ để lấy điểm và thi thì không phải. Theo tôi, phải thay đổi hoàn toàn công tác định hướng nghề nghiệp cho thanh niên, đưa công tác này đến với mọi đối tượng: thanh niên ngoài nhà trường, HS phổ thông, HS trường nghề, SV ĐH... và cả những người đã ra trường, đi làm.

* Vì sao?
- Vì nhà trường có thể tạo định hướng đúng nhưng chưa được thử nghiệm trong cuộc sống. Khi hành nghề rồi, người lao động cần tiếp tục được định hướng để thích ứng và thăng tiến. Người lao động phải thích ứng vì họ bị tác động bởi nhiều yếu tố mà quan trọng nhất là sự thay đổi công nghệ (không thích ứng sẽ bị đào thải). Người lao động cũng cần phát triển, thăng tiến nên cần định hướng để họ đi theo hướng phù hợp giữa lợi ích của bản thân và của người sử dụng lao động.

* Ông đánh giá thế nào về việc phân ban ở HSPT hiện nay? Đó có phải là một sự định hướng nghề nghiệp?
- Hiện nay, các cấp học và trình độ đào tạo trong hệ thống đào tạo quốc dân gồm: giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học - sau đại học. ĐH đi vào hàn lâm, nghề đi vào kỹ thuật thực hành. HSPT có xu hướng học xong phổ thông là vào ĐH, không được ĐH mới quay lại học nghề. Như vậy, về mặt xã hội, rất lãng phí và không định hướng được HS lựa chọn nghề nghiệp theo khả năng. Tôi thấy, ở phổ thông nên có thêm hệ THPT Kỹ thuật thay vì phân ban thành Tự nhiên hay Xã hội như hiện nay, sẽ thất bại, mà đã thất bại rồi. Loại trường này đi theo hướng thực hành, để tốt nghiệp các trường này ra là các em có thể đi làm ngay, không cần đào tạo gì thêm nữa.

Đồng thời, ngay trong ĐH cũng nên phát triển theo hướng: ĐH không có nghĩa là hàn lâm cả. Nếu anh nào đi vào hệ thống khoa học cơ bản và nhân văn thì hàn lâm. Còn học có tính chất công nghệ thì không phải hàn lâm, như bách khoa chẳng hạn. Thậm chí, nhạc công cũng không phải hàn lâm mà là thợ đánh đàn (nếu đào tạo nghiên cứu về âm nhạc thì mới là hàn lâm). Tuy nhiên, điều quan trọng là phải có liên thông. Nếu học hàn lâm ra không có việc làm thì có thể qua một khóa đào tạo kỹ thuật để có việc làm và ngược lại. Lúc đó, định hướng giá trị trong xã hội của người lao động, nhất là của những người trẻ tuổi sẽ không phân biệt vào hàn lâm hay kỹ thuật nữa, khu vực nào mang lại thu nhập thì người ta theo.

Chú trọng phát triển thị trường lao động công nghệ cao
* Ông có phát biểu rằng thanh niên phải bước vào thị trường công nghệ cao, chính quy nhiều hơn như là một biện pháp để giảm tỷ lệ thất nghiệp. Nhưng cũng chính ông lại cho rằng con số 90% thanh niên hiện nay có nguyện vọng vào các trường ĐH, CĐ sau khi tốt nghiệp THPT là không phù hợp với kinh tế - xã hội nước ta hiện nay. Điều này có mâu thuẫn?
- Không mâu thuẫn. Thanh niên trẻ và sáng tạo nên họ phải phấn đấu bước vào thị trường lao động công nghệ cao nhằm tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng đủ làm mũi nhọn tăng trưởng. Nhưng về tỷ trọng thì không thể đại trà được. Công nghệ cao không chỉ là ĐH - không thiếu nhiều mà còn là lao động kỹ thuật trình độ cao - đang rất thiếu. Bằng chứng là ĐH hiện nay có một số nghề ra không tìm được việc làm. Theo tôi, phải điều chỉnh việc phân luồng và điều chỉnh tỷ lệ đào tạo giữa ngắn hạn (2 - 3 tháng) và dài hạn (2 - 3 năm). Hiện nay, mới chỉ có 15% nhân lực được đào tạo dài hạn là một bất cập. Vấn đề là hiện nay, nguồn tiền dành cho đào tạo dài hạn trình độ cao đang chủ yếu lấy từ ngân sách, rất ít, không đáp ứng được.

* Vậy theo ông, phải kéo dài bằng cách nào?
- Phải cho nước ngoài vào để hình thành thị trường đào tạo nghề. Nói cách khác tức là thương mại hóa, còn người nghèo sẽ có chính sách riêng. Nước ngoài (cả trường công, trường tư) vào sẽ mang theo công nghệ mới. Ngoài ra, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp lớn cũng phải tự đào tạo. Vì đào tạo trình độ cao thì phải cập nhật công nghệ, bên ngoài có gì, mình phải đào tạo ngay cái đó, thậm chí, phải đón đầu. Như nghề điều khiển cần cẩu, mua một cái tốn hàng tỷ thì một trường bình thường của nhà nước muốn trang bị sẽ rất khó khăn.

* Xin cảm ơn ông!

90% thanh niên có nguyện vọng được học ĐH, CĐ
80% HS học nghề có nguyện vọng ban đầu là học ĐH
31% SV đang học các ngành nghề khác với nguyện vọng ban đầu
10 - 15% SV muốn đổi ngành nghề đang học
20% SV sau khi tốt nghiệp muốn tự tạo việc làm hoặc lập doanh nghiệp; 80% muốn làm công ăn lương
70% muốn làm việc trong khu vực nhà nước
52% muốn làm việc ở thành phố; 5,3% muốn trở về nông thôn; 42,7% làm đâu cũng được!

"Theo trang tin điện tử Sinh viên Việt Nam"

Chuyên mục, tin tức liên quan:
Tìm kiếm nâng cao >>









Đăng nhập