Nâng cao mức độ sẵn sàng kỹ năng số cho người lao động
Người đăng tin: Huỳnh Sang Ngày đăng tin: 14/06/2021 Lượt xem: 31

Trong những năm gần đây, công nghệ đã và đang phát triển với tốc độ chóng mặt, dẫn đến sự thiếu hụt nhân tài đáp ứng các tiêu chuẩn đặt ra bởi các công việc mới trong nền kinh tế số. Bất chấp những thách thức về kinh tế và y tế đang diễn ra, COVID-19 cũng đã đẩy nhanh việc áp dụng các sáng kiến số hóa trên toàn cầu. Đây chính là lúc Việt Nam cần quyết liệt thúc đẩy chuyển đổi công nghệ và phát triển kỹ thuật số.

Những năm qua, việc thúc đẩy chính sách tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư thì chuyển đổi số được Đảng và Chính phủ rất quan tâm. Một số chương trình, chính sách đã được triển khai để thúc đẩy chuyển đổi số như: Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”; Quyết định số 2289/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Chiến lược quốc gia về Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến năm 2030; Cổng Dịch vụ công Quốc gia để tập trung và hợp lý hóa các dịch vụ công được triển khai vào cuối năm 2019, …

Sự tập trung của chính phủ về chuyển đổi số đã giúp Việt Nam vượt qua cuộc khủng hoảng y tế COVID-19 thông qua phản ứng kịp thời và dựa trên thông tin số liệu dẫn chứng. Vào các đợt bùng phát dịch, chính quyền địa phương đã sử dụng các công cụ số (tin nhắn, trang thông tin điện tử, phương tiện truyền thông xã hội, các ứng dụng điện thoại) để gửi thông tin cảnh báo về COVID-19. Hành động này không chỉ nâng cao nhận thức của cộng đồng về đại dịch mà còn dẫn đến sự gia tăng đáng kể của các dịch vụ công trực tuyến. Cổng Dịch vụ công Quốc gia, ra mắt vào cuối năm 2019, đã chứng kiến sự gia tăng lưu lượng truy cập trong năm 2020, với 11 triệu lượt truy cập vào cuối tháng 1 và hơn 28 triệu lượt vào cuối tháng 3, trong thời điểm bùng phát COVID-19 ở Việt Nam. Ngoài ra, nền kinh tế số của Việt Nam đã phát triển nhanh nhất ở Đông Nam Á trong năm 2020, được dự đoán đạt giá trị ước tính là 52 tỷ USD vào năm 2025. Trong Báo cáo về các chính sách phản ứng với COVID-19 của  Ngân hàng Thế giới gần đây, đã nêu rõ cơ hội phát triển số hóa của Việt Nam thông qua các chính sách thúc đẩy học tập trực tuyến, thanh toán điện tử và chính phủ điện tử.

Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo Toàn cầu (GII) năm 2020, Việt Nam duy trì vị trí thứ 42 trong hai năm liên tiếp. Tuy kết quả xếp hạng chung GII vẫn giữ nguyên nhưng so sánh với 2019, Việt Nam có sự cải thiện trong hạng mục Hiểu biết kinh doanh (hạng 39) và tụt hạng trong các chỉ số liên quan đến Nguồn nhân lực và Nghiên cứu phát triển (hạng 79), Đầu ra về kiến thức và công nghệ (hạng 37). Kỹ năng kỹ thuật số của lực lượng lao động Việt Nam đã tụt 4 bậc xuống vị trí thứ 96 trong Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Nhân tài Toàn cầu năm 2020 (GTCI). Điều đó cho thấy nước ta vẫn còn cần phải làm nhiều hơn nữa để nâng cao kỹ năng số cho lực lượng lao động, nhằm đảm bảo không ai bị bỏ lại trong quá trình theo đuổi các thành tựu kinh tế kỹ thuật số của quốc gia.


Chỉ số Đổi mới sáng tạo Toàn cầu (GII) 2020; Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Nhân tài Toàn cầu năm (GTCI) 2020 (* )

Mức độ sẵn sàng kỹ năng số được xác định bằng mức độ phát triển nguồn nhân lực cần thiết để xây dựng một lực lượng lao động có khả năng sử dụng và tạo ra công nghệ mới.

Trong quá trình phát triển mức độ sẵn sàng kỹ năng số, không có một cách tiếp cận nào hoàn toàn phù hợp cho tất cả mọi người. Các kỹ năng và năng lực của lực lượng lao động đòi hỏi sự phát triển liên tục khi đất nước tiến vào thế giới số. Thêm vào đó, người lao động còn cần được trang bị các kỹ năng cần thiết (như Kỹ năng kỹ thuật nâng cao, “kỹ năng mềm” hoặc kiến thức máy tính tổng quát) ở nhiều cấp độ khác nhau. Sự thiếu các kỹ năng cần thiết của lực lượng lao động sẽ tác động đến sự thành công của chiến lược Công nghiệp 4.0 của Việt Nam. Theo Báo cáo mức độ sẵn sàng về kỹ năng số Việt Nam của PwC Việt Nam về Công nghiệp 4.0, chỉ 14% số người được hỏi tin rằng họ và nhân viên của họ có tầm nhìn rõ ràng về các kỹ năng cần thiết cho chuyển đổi số. Và 84% người được khảo sát cho rằng họ cần có một khung kỹ năng để phát triển năng lực Công nghiệp 4.0.


Nhu cầu đào tạo các kỹ năng của người lao động Việt Nam (*)

Nhận thức về công nghệ, nhu cầu phát triển kỹ năng số

Hiện nay, công nghệ mang lại nhiều cơ hội, tăng năng suất lao động và sẽ thay đổi công việc của người lao động trong vòng 3-5 năm tới, cụ thể là nhiều phần của công việc sẽ được tự động hóa hoặc nhiều công việc có thể không tồn tại nữa. Sự thay đổi liên tục của công nghệ sẽ tác động thay đổi liên tục các kỹ năng và năng lực cần thiết của người lao động. Lực lượng lao động cần hiểu biết về kỹ năng số, liên tục cập nhật và cải thiện bản thân nếu không sẽ phải đối mặt với nguy cơ tụt hậu hoặc đánh mất công việc. Ngược lại, khi được trang bị kỹ năng phù hợp, người lao động sẽ có thể tận dụng hiệu quả những tiến bộ công nghệ hôm nay và ngày mai. Có thể nói các kỹ năng số là chìa khóa để cải thiện triển vọng việc làm của mỗi cá nhân.

Do đó, để nhận ra tiềm năng chuyển đổi kỹ thuật số và giải quyết mối quan tâm của người lao động và doanh nghiệp, quá trình chuyển đổi số sẽ cần phải đi cùng với đào tạo, nâng cao kỹ năng của lực lượng lao động. Theo kết quả khảo sát cho thấy, tỷ lệ người lao động Việt Nam muốn trở nên thành thạo hơn trong việc ứng dụng công nghệ mới, phát triển kiến thức chuyên môn cao hơn nhiều so với tỷ lệ toàn cầu, phản ánh mong muốn mạnh mẽ của người Việt nhằm thích nghi trong kỷ nguyên số.

Vai trò của chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân người lao động

Các giải pháp để nâng cao mức độ sẵn sàng kỹ năng số cần được phát triển tổng thể ở cấp địa phương, khu vực và quốc gia. Đây là vấn đề phức tạp cần sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ, nền giáo dục và các doanh nghiệp.

Chính phủ cần đảm bảo rằng người dân có kiến thức để tham gia và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số. Các thể chế, chẳng hạn như hệ thống giáo dục, cần phải tự chuyển đổi số và đồng thời cung cấp các dịch vụ phù hợp cho tương lai. Theo báo cáo nghiên cứu, chính phủ có thể cung cấp các nhu cầu cơ bản, ưu tiên cho các đối tượng dễ bị tổn thương và những đối tượng có nhu cầu cấp thiết;  giúp người lao động cải thiện cuộc sống và chuẩn bị cho công việc trong tương lai như xem xét hỗ trợ doanh nghiệp (đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ) chuyển đổi số. Đồng thời, thu hẹp khoảng cách cơ hội đang tồn tại giữa các địa phương, tạo sự chủ động cho người dân trong việc truy cập các dịch vụ trực tuyến.

Các doanh nghiệp nên đánh giá nhu cầu kinh doanh hiện tại và tương lai. Điều này sẽ giúp xác định điểm yếu về kỹ năng, các khoảng cách thiếu hụt về năng lực. Đồng thời định hướng xây dựng chiến lược năng lực hướng đến tương lai, cập nhật các chương trình đào tạo nâng cao kỹ năng để đáp ứng những nhu cầu mới của chuyển đổi số. Doanh nghiệp cần lưu ý đến nền tảng văn hóa doanh nghiệp, làm nền tảng cho mọi nỗ lực nâng cao năng lực của tổ chức, truyền cảm hứng cho sự đổi mới dẫn dắt bởi người lao động. Từ đó, thiết lập và triển khai các chương trình nâng cao năng lực một cách hiệu quả.

Đối với từng cá nhân cũng cần có cái nhìn rõ ràng về các xu thế phát triển công nghệ trong tương lai, xác định vai trò và hành động của mỗi người. Chúng ta cần hiểu về bối cảnh xã hội trong giai đoạn các công nghệ đang phát triển nhanh chóng cùng với các xu thế lớn khác có thể có tác động đối với công việc tương lai, cụ thể là việc làm của bản thân. Từ đó, có tư duy sẵn sàng cho tương lai, hình dung công việc tương lai có thể khác biệt như thế nào, dự trù cho nhiều tình huống và hệ quả. Từ đó, luôn cập nhập các kỹ năng cần thiết cho tương lai không chỉ về khoa học và công nghệ mà còn các kỹ năng khác như sáng tạo, lãnh đạo và sự đồng cảm. Không có nghề nghiệp nào đảm bảo hoàn toàn cho tương lai, chỉ có sự chuẩn bị để có lựa chọn tốt hơn.

Sự phát triển của công nghệ đang thay đổi cách thức chúng ta sống và làm việc, đồng thời mở rộng khoảng cách kỹ năng giữa lực lượng lao động hôm nay và tương lai. Đại dịch COVID-19 đang ngày càng thúc đẩy sự vận hành của thế giới. Vì vậy, chúng ta cần có những hiểu biết để vững vàng chuẩn bị cho tương lai, thông qua việc áp dụng công nghệ và các kỹ năng mới. Chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức giáo dục cần hợp tác cùng nhau để nâng cao kỹ năng kỹ thuật số cho người lao động nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực tương lai và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Huỳnh Sang

(*) Tài liệu tham khảo: Báo cáo mức độ sẵn sàng về kỹ năng số của PwC Việt Nam)

Chuyên mục, tin tức liên quan:
Tìm kiếm nâng cao >>









Đăng nhập