Đà Nẵng – Nâng cao an toàn bức xạ trên địa bàn thành phố
Người đăng tin: Nguyễn Xuân Bình Ngày đăng tin: 26/09/2020 Lượt xem: 17

Hiện nay, công nghệ bức xạ hạt nhân đang được ứng dụng rộng rãi không chỉ trong ngành công nghiệp năng lượng mà còn ở nhiều lĩnh vực khác. Trong y học, bức xạ hạt nhân được đánh giá là phương pháp độc đáo và hiệu quả về mặt chi phí, giúp ngăn ngừa, chẩn đoán và điều trị nhiều loại bệnh khác nhau. Phổ biến là công nghệ chụp CT sử dụng bức xạ, cho phép tạo ra các hình ảnh cắt lớp nhiều khu vực trên cơ thể con người, đồng thời các đồng vị phóng xạ cũng được sử dụng rất nhiều trong thí nghiệm. Quy trình xử lý phóng xạ cũng có thể được sử dụng để khử trùng các sản phẩm thiết bị y tế, như: đồng phục, dụng cụ, băng gạc...

Bức xạ hạt nhân được ứng dụng nhiều trong việc bảo quản, chế biến sản phẩm nông, ngư nghiệp. Trong thực phẩm, chiếu xạ được sử dụng để làm giảm hoặc loại bỏ các nguy cơ gây bệnh do thực phẩm sinh ra và làm giảm tổn thất sau thu hoạch. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Thế giới (FAO), hàng năm có một phần ba số lương thực được sản xuất trên toàn thế giới (tương đương 1,3 tỷ tấn, một số lượng đủ để hỗ trợ 2 tỷ người trong mỗi năm) bị mất hoặc bị vứt bỏ do hư hỏng. Việc xử lý thực phẩm sử dụng bức xạ ion hóa sẽ là biện pháp kéo dài tuổi thọ của các sản phẩm dễ hỏng này.


Hội thảo Ứng dụng năng lượng nguyên tử trong nông nghiệp, công nghiệp, y tế và bảo vệ môi trường phục vụ phát triển bền vững tại các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên (ẢNH - XUÂN BÌNH)

Trong ngành công nghiệp và các ngành kinh tế khác, ứng dụng năng lượng hạt nhân cho những kết quả nổi bật như: Ứng dụng công nghệ chiếu xạ tia gamma dùng nguồn Co60 trong ngành công nghiệp; ứng dụng kỹ thuật soi tia gamma kiểm tra tình trạng kỹ thuật của tháp chưng cất hóa dầu; chế tạo thử nghiệm thành công thiết bị đo phóng xạ bao gồm phần cứng và phần mềm; chế tạo được thiết bị máy phổ kế gamma xách tay.

Tại Đà Nẵng, để tạo đà phát triển, bước đầu Thành phố đã quan tâm, tạo điều kiện, đầu tư ứng dụng công nghệ bức xạ trong lĩnh vực y tế, chiếu xạ sản phẩm nông – ngư nghiệp phục vụ sản xuất kinh doanh. Một trong những cơ sở nghiên cứu khoa học được Thành phố phê duyệt quy hoạch cho đầu tư xây dựng và đã đưa vào vận hành là Trung tâm Nghiên cứu và triển khai công nghệ bức xạ Đà Nẵng (Trung tâm NC&TK CNBX ĐN). Trung tâm NC&TK CNBX ĐN do Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (NLNTVN) đầu tư xây dựng trên diện tích 105,900 mtại  thôn Đại La, xã Hòa Sơn, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, có nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật hạt nhân, công nghệ bức xạ... vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Đến nay, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã hoàn thành nhà chiếu xạ và lắp đặt dây chuyển chiếu xạ công nghiệp VINAGA1 sử dụng nguồn Colbalt-60 với hoạt độ ban đầu 200 kCi (kilo Curie) với công suất chiếu xạ đạt 40 tấn hàng nông sản, thuỷ hải sản một ngày. Đối với các sản phẩm y tế, Viện có thể chiếu xạ từ 3 – 10 m³/ngày. Đây là dây chuyền hoàn toàn do Trung tâm nghiên cứu và Triển khai Công nghệ bức xạ, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam thiết kế chế tạo. Qua vài tháng đưa vào khai thác, hiện đã có một số công ty và doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thuỷ hải sản và các doanh nghiệp sản xuất dụng cụ y tế trên địa bàn Đà Nẵng và các địa phương lân cận đã đến hợp đồng chiếu xạ sản phẩm.

Theo số liệu thống kê của Sở KH&CN Đà Nẵng, hiện Thành phố có 16 cơ sở sử dụng 41 nguồn phóng xạ đang hoạt động, 65 đơn vị cơ sở bức xạ X-quang và gần 400 cán bộ, nhân viên làm việc liên quan đến nguồn phóng xạ và an toàn bức xạ trên địa bàn thành phố. Để các cơ sở này hoạt động an toàn, đúng quy định, đòi hỏi ngành KH&CN thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực này. Mỗi năm Sở KH&CN luôn có thông báo yêu cầu các cơ sở này báo cáo tình hình an toàn, an ninh nguồn phóng xạ tại cơ sở để tổng hợp báo cáo Cục An toàn bức xạ và hạt nhân. Trong thời gian qua, chưa có hiện tượng mất an toàn, an ninh nguồn phóng xạ đối với các cơ sở có nguồn phóng xạ trên địa bàn thành phố.

Ông Trần Văn Hoàng – PGĐ Sở Khoa học và công nghệ Đà Nẵng cho biết, hằng năm Sở KH&CN luôn tổ chức xây dựng các lớp tập huấn bồi dưỡng và nâng cao kỹ năng, năng lực cho đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công việc liên quan đến phóng xạ, nguồn bức xạ. Đây được xem là hoạt động hết sức quan trọng, nhất là khi do nhu cầu từ cuộc sống, số lượng các đơn vị và người làm công tác này ngày càng tăng. Đặc biệt, trong năm 2019 Sở đã phối hợp với Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Cơ quan An ninh hạt nhân quốc gia Hoa Kỳ tổ chức tập huấn Ứng phó sự cố bức xạ với Hoa Kỳ cho 31 học viên thuộc lực lượng ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân của thành phố Đà Nẵng và các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. Các chuyên gia Cơ quan An ninh hạt nhân quốc gia Hoa Kỳ đã truyền đạt những kiến thức mới, lý thú, thiết thực cho học viên. Chương trình đào tạo được thiết kế hài hòa giữa lý thuyết và thực hành với các trang thiết bị hiện đại giúp các học viên dễ tiếp cận và vận dụng vào thực tế.

Cùng với việc cấp phép, công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở có nguồn phóng xạ là hoạt động được Sở KHCN thành phố chú trọng. Qua kiểm tra hàng chục cơ sở ở nhiều lĩnh vực như y tế, công nghiệp, hải quan, hàng không… với các thiết bị bức xạ như: thiết bị phát tia X, nguồn phóng xạ, máy gia tốc… cho thấy hầu hết các đơn vị, doanh nghiệp, cơ sở cơ bản thực hiện tốt các quy định của pháp luật về an toàn bức xạ hạt nhân.

Ngoài ra, nhằm đẩy mạnh, nâng cao nhận thức và năng lực cho các đơn vị hoạt động có liên quan đến năng lượng bức xạ, cũng như tuyên truyền cho cộng đồng về những nguy cơ và ứng phó khi có sự cố bức xạ xảy ra, những năm qua, Sở Khoa học và công nghệ thành phố Đà Nẵng phối hợp với các ngành, đơn vị tổ chức các hoạt động diễn tập ứng phó sự cố bức xạ. Những tình huống ứng phó thường gắn liền với cuộc sống thường ngày, tại các khu dân cư, có đông người. Qua đó, nâng cao kỹ năng ứng phó cho các ngành, đơn vị chức năng khi có sự cố xảy ra hướng đến mục tiêu an toàn cho cộng đồng và an toàn nguồn phóng xạ.


Diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố năm 2019  (ẢNH - XUÂN BÌNH)

Bên cạnh đó, nhằm đảm bảo tính an toàn về bức xạ hạt nhân cho môi trường và sức khỏe con người trên địa bàn thành phố, đặc biệt là môi trường không khí, đất, nước và một số sản phẩm lương thực, thực phẩm. Trung tâm Tiết kiệm năng lượng và Tư vấn chuyển giao công nghệ Đà Nẵng đã triển khai thực hiện dự án “Quan trắc phóng xạ môi trường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2018 – 2022”. Theo báo cáo của Phòng Tư vấn chuyển giao công nghệ thuộc Trung tâm Tiết kiệm năng lượng và Tư vấn chuyển giao công nghệ Đà Nẵng: sau hai năm thực hiện đề án, Trung tâm đã tiến hành quan trắc 10.000 điểm phóng xạ môi trường, phân tích 50 mẫu sol khí, 88 mẫu nước biển và nước ngọt, 78 mẫu đất và mẫu trầm tích. Kết quả quan trắc cho thấy không có kết quả dị thường về phóng xạ môi trường.

Có thể nói, đảm bảo an toàn bức xạ hạt nhân luôn được ngành Khoa học công nghệ quan tâm triển khai thực hiện chặt chẽ và nghiêm túc nên trong những năm qua, mặc dù, tình hình ứng dụng nguồn năng lượng hạt nhân ngày càng tăng trong các mặt của đời sống nhưng vẫn nằm trong khuôn giới hạn an toàn. Và năng lực của các ngành, đơn vị liên quan kiểm soát tốt các tình huống hay sự cố bức xạ nếu phát sinh. Tuy nhiên, việc ứng dụng năng lượng hạt nhân hay các nguồn phóng xạ có chủ, nhất là với nguồn phóng xạ vô chủ luôn tiềm ẩn những nguy cơ khó lường, mang lại những hậu quả nặng nề cho con người và môi trường sống. Do đó, việc đảm bảo an toàn bức xạ hạt nhân vẫn luôn là vấn đề quan trọng cần có kế hoạch thực hiện chặt chẽ và đồng bộ từ ngành quản đến các cơ sở, đơn vị ứng dụng.

Khang Ninh

Chuyên mục, tin tức liên quan:
Tìm kiếm nâng cao >>









Đăng nhập